Czarna herbata pochodzi z tej samej rośliny co herbata zielona i zawiera kofeinę, garbniki oraz polifenole, takie jak teaflawiny. Dla zdrowych dorosłych dawka do 400 mg kofeiny dziennie uważana jest za bezpieczną, a jedna filiżanka zawiera około 45 mg. O tym, jak łagodna lub cierpka w smaku jest herbata, decyduje jakość liści, czas parzenia i temperatura wody.
Spis treści
- Co zawiera czarna herbata?
- Czym różni się herbata czarna od zielonej?
- Czy czarna herbata może podrażniać żołądek?
- Ile czarnej herbaty można pić dziennie?
- Kiedy nie powinno się pić czarnej herbaty?
- Częste pytania dotyczące czarnej herbaty
Kilka tygodni temu jedna z klientek opowiedziała mi przez telefon, że zamieniła swoją poranną herbatę Assam na zieloną. Przeczytała gdzieś, że tylko zielona herbata jest zdrowa. Gdy powiedziałam jej, że obie pochodzą z tej samej rośliny, po drugiej stronie słuchawki przez chwilę zapadła cisza. Czy czarna herbata jest zdrowa? Słyszę to pytanie często i wolę odpowiadać na nie faktami niż obietnicami. Jako sprzedawca herbaty nie mogę przypisywać artykułom spożywczym właściwości leczniczych i bardzo dobrze. Mogę jednak pokazać, co znajduje się w filiżance, jaka ilość jest uznawana za bezpieczną i na co warto zwrócić uwagę.
Co zawiera czarna herbata?
Czarna herbata zawiera przede wszystkim kofeinę, garbniki i polifenole. Typowe dla niej są teaflawiny i tearubiginy, które powstają dopiero podczas pełnego utleniania liści. To one nadają naparowi bursztynowo-czerwoną barwę oraz mocny, lekko cierpki smak. Filiżanka o pojemności 200 ml zawiera około 45 mg kofeiny.
Garbniki decydują o tym, jak cierpka jest herbata. To, ile z nich trafi do filiżanki, w dużej mierze zależy od liści. Podczas naszych degustacji w kontuarze widzimy to za każdym razem: odmianowa herbata Assam Second Flush z nienaruszonymi, złotymi końcówkami liści smakuje przy tym samym czasie parzenia znacznie pełniej niż drobno zmielona herbata z torebek. Cały liść uwalnia swoje składniki powoli, podczas gdy małe drobiny – prawie natychmiast.
O tym, co poza liściem trafia do filiżanki, decyduje sposób uprawy. Do naszej oferty trafia wyłącznie herbata z certyfikowanych upraw ekologicznych, zgodna z rozporządzeniem UE w sprawie rolnictwa ekologicznego, co każdy może samodzielnie sprawdzić.
Czym różni się herbata czarna od zielonej?
Zarówno czarna, jak i zielona herbata pochodzą z krzewu herbacianego Camellia sinensis. Różnica tkwi wyłącznie w procesie przetwarzania: w przypadku czarnej herbaty liście są więdnięte, zwijane i poddawane pełnemu utlenianiu. W herbacie zielonej proces utleniania jest przerywany poprzez krótkie podgrzewanie. Dzięki temu jej katechiny zostają w dużej mierze zachowane, a napar mieni się jasnym złotem zamiast bursztynową czerwienią.
Przekonanie, że czarna i zielona herbata to zupełnie inne rośliny, jest niezwykle uporczywe. Tymczasem z tego samego ogrodu herbacianego mogą pochodzić obie herbaty – wszystko zależy od tego, jak potraktowane zostaną liście po zbiorach. To, którą pijesz, jest więc przede wszystkim kwestią smaku i pory dnia. Rano może to być mocny Assam, popołudniu łagodna zielona herbata Darjeeling. Więcej o zielonej wersji przeczytasz w naszym wpisie o zielonej herbacie.
Czy czarna herbata może podrażniać żołądek?
Tak, u niektórych osób może się to zdarzyć. Czarna herbata zawiera garbniki i kofeinę – oba te składniki mogą wywoływać uczucie ucisku na czczo. Osoby wrażliwe powinny wypić pierwszą filiżankę do śniadania, zamiast zaraz po wstaniu z łóżka. Jeśli dolegliwości się utrzymują, z tym pytaniem należy udać się do lekarza, a nie szukać odpowiedzi w poradniku o herbacie.
W kwestii smaku obowiązuje prosta zasada: im drobniej zmielone są liście i im dłużej się parzą, tym więcej garbników uwalnia się do wody. Napar staje się cierpki i „kożuchowaty”. Jako zasadę kciuka podczas doradztwa polecam trzy minuty w temperaturze około 95 stopni. Wtedy herbata Assam pozostaje pełna i słodowa, a cierpkość nie przytłacza jej smaku.
Czasami można spotkać się z poradą, by osoby z wrażliwym żołądkiem parzyły czarną herbatę wyjątkowo długo. Z mojego doświadczenia w kontuarze wynika, że pod względem smaku wiele przeciwko temu przemawia. Po pięciu minutach nawet szlachetny Assam robi się ostry i powoduje ściąganie w ustach. Dla codziennej filiżanki trzy minuty pozostają moim standardem.
Ile czarnej herbaty można pić dziennie?
Dla zdrowych dorosłych, według Federalnego Instytutu Oceny Ryzyka (BfR), spożycie do 400 mg kofeiny w ciągu dnia jest uważane za bezpieczne. Przy około 45 mg na filiżankę, trzy do czterech filiżanek czarnej herbaty to ilość znacznie poniżej tego limitu. Należy jednak pamiętać, że kawa, cola czy czekolada również zawierają kofeinę.
W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią wartość ta wynosi 200 mg na dobę, a dla dzieci i młodzieży – 3 mg na kilogram masy ciała, jak podsumowuje austriacka Agencja Bezpieczeństwa Żywności (AGES). Osoby wrażliwe często znacznie wcześniej odczuwają niepokój, kołatanie serca czy problemy ze snem. Kofeina może również krótkotrwale podnieść ciśnienie krwi. Osoby z nadciśnieniem lub przyjmujące leki powinny omówić odpowiednią dla siebie ilość z lekarzem.
W trakcie doradztwa często spotykam się z tym, że ludzie w ogóle nie wiedzą, ile kofeiny przyjmują w ciągu dnia. Mała rada z naszego kontuaru: policz przez jeden dzień wszystkie filiżanki, wliczając w to kawę. To daje większą jasność niż jakakolwiek ogólna zasada.
Kiedy nie powinno się pić czarnej herbaty?
Osoby cierpiące na niedobór żelaza nie powinny pić czarnej herbaty bezpośrednio do posiłków bogatych w żelazo, ponieważ garbniki mogą hamować jego wchłanianie w jelitach. Także w przypadku dużej wrażliwości na kofeinę lub w ciąży wskazane jest ograniczenie spożycia.
Zazwyczaj godzina odstępu między posiłkiem a herbatą wystarczy, aby znacznie zminimalizować ten efekt. Typowe skutki spożycia zbyt dużej ilości czarnej herbaty to niepokój, problemy ze snem i podrażniony żołądek. Dzieci reagują na kofeinę bardziej wrażliwie niż dorośli. Dla dziecka o wadze 20 kilogramów bezpieczna wartość to około 60 mg kofeiny na dobę – to zaledwie nieco więcej niż jedna filiżanka. Dlatego czarna herbata nie jest napojem dla dzieci; w razie wątpliwości warto zapytać pediatrę. W przypadku istniejących chorób lub przyjmowania leków warto porozmawiać z lekarzem, zamiast polegać wyłącznie na poradniku.
Czarna herbata z umiarem i przyjemnością
Czarna i zielona herbata nie są przeciwnikami, lecz dwoma sposobami przetwarzania tej samej rośliny. Każdy, kto pilnuje ilości spożywanej kofeiny i słucha sygnałów własnego organizmu, może spokojnie delektować się porannym Assamem.
Tym, co ma znaczenie, jest liść. Zwracamy na to uwagę przy każdych zbiorach naszej ekologicznej herbaty Assam Second Flush: wielkolistna, jednorodna i łagodna w posmaku. Odpowiednią temperaturę wody i czas parzenia znajdziesz w opisie produktu, a pełny asortyment odkryjesz w naszej kategorii Ekologiczna czarna herbata.
Marta Charemska | Współzałożycielka & Ekspertka ds. herbaty w teealternative.de
Marta Charemska doradza miłośnikom herbaty w kwestiach czasu parzenia, temperatury wody i odpowiedniego dawkowania, a także regularnie podróżuje do indyjskich ogrodów herbacianych, aby zapewnić najświeższe ekologiczne zbiory. Więcej o jej filozofii dowiesz się na teealternative.de/pages/uber-uns.
Częste pytania dotyczące czarnej herbaty
Czy czarna herbata podnosi ciśnienie?
Kofeina zawarta w czarnej herbacie może krótkotrwale i nieznacznie podnieść ciśnienie krwi. Osoby z nadciśnieniem lub przyjmujące leki obniżające ciśnienie powinny skonsultować odpowiednią ilość herbaty z lekarzem.
Czy można pić czarną herbatę wieczorem?
Filiżanka czarnej herbaty zawiera około 45 mg kofeiny. Osoby wrażliwe na kofeinę lub mające trudności z zasypianiem powinny wypić ostatnią filiżankę po południu, a wieczorem sięgać po alternatywy bezkofeinowe.
Czy czarną herbatę można pić z mlekiem?
Tak, zwłaszcza mocne odmiany, takie jak Assam, dobrze komponują się z dodatkiem mleka, dzięki czemu ich smak staje się łagodniejszy. We Fryzji Wschodniej tradycyjnie dodaje się śmietankę oraz kawałek cukru kandyzowanego (Kluntje).
Jak długo powinna parzyć się czarna herbata?
Dla uzyskania pełnego, niezbyt cierpkiego naparu polecam trzy minuty w temperaturze około 95 stopni. Po około pięciu minutach uwalnia się znacznie więcej garbników, przez co herbata staje się coraz bardziej cierpka i „kożuchowata”.
